Bệnh viện Hữu Nghị Việt-Trung (Bệnh viện đa khoa Hòe Nhai ngày nay)

Thông tin khái quát

• Niên đại: đầu thế kỷ 20
• Xếp hạng: Chưa xếp hạng
• Địa chỉ: số 17 phố Hòe Nhai, phường Ba Đình, Hà Nội
• Bố cục: Tọa Tây Bắc - hướng Đông Nam

Lịch sử hình thành và phát triển

Bệnh viện Hữu Nghị Việt-Trung là tên gọi trong giai đoạn 1963-1979 của Bệnh viện đa khoa Hòe Nhai ngày nay, có lịch sử hình thành và phát triển lâu đời, gắn liền với những thăng trầm của cộng đồng Hoa kiều ở Hà Nội. 

Được thành lập vào tháng 11 năm 1889 với tên gọi ban đầu là Bệnh viện Thọ Khang Trung Quốc, sau đổi là Viện an dưỡng Quảng Đông, bệnh viện thường được cư dân địa phương gọi là “Nhà thương Khách”, và đoạn đường kéo từ phố Hàng Than đến phố Phan Đình Phùng thời ấy cũng được gọi là phố “Nhà thương Khách”. Năm 1945, đốc lý Hà Nội cho đổi tên “đường 34” (đoạn từ đê Yên Phụ tới phố Hàng Than) thành phố Hòe Nhai, gắn với tên làng ở đây và tích xưa kể rằng từ thời Lý, khi xây dựng kinh thành Thăng Long, triều đình đã cho làm một con đường từ phía Bắc kinh thành dẫn ra bến Đông Bộ Đầu, thời ấy có lệ các triều thần, mỗi người phải trồng một cây hòe trên con đường đó, do vậy mới có tên “Hòe Nhai”, nghĩa là “đường cây hòe”. Từ năm 1964, chính quyền Hà Nội cho nhập phố Hòe Nhai và phố “Nhà thương Khách” làm một, gọi chung là phố Hòe Nhai. 

Khu phố này vốn có đông thương nhân Hoa kiều làm ăn, sinh sống bởi khu vực Hàng Than-Hòe Nhai-Nguyễn Trung Trực xưa có bến Đông Bộ Đầu, nơi giao thương đường thủy phía Bắc của khu phố cổ. Trước đây, bệnh viện chuyên chữa bệnh theo Đông y và những năm 1930, thường có bác sĩ người Hoa tốt nghiệp ở Quảng Châu hoặc Hương Cảng sang hành nghề. Sau khi Hà Nội được giải phóng, bệnh viện đã nhiều lần đổi tên: Bệnh viện Hữu Nghị Việt-Trung (1963-1979); Bệnh viện Đông y Hà Nội (1979-1982); Bệnh viện Y học dân tộc Hà Nội 1973-2002; Bệnh viện Bán công (2002-2007) và từ 2007 đến nay là Bệnh viện đa khoa Hòe Nhai, Hà Nội.

Kiến trúc và không gian di tích

Bệnh viện đa khoa Hòe Nhai ngày nay nằm ở hai số nhà là 17 và 34 phố Hòe Nhai. Bênh viện Hữu Nghị Việt-Trung xưa chính là số nhà 17, được xây dựng vào khoảng đầu thế kỷ 20. Tòa nhà cao 2 tầng, mặt tiền kéo dài theo phố chính, được xây dựng theo hướng đề cao công năng sử dụng với nhiều cửa thông gió, cửa sổ trổ cao và hẹp, bên trong có giếng trời, mang dáng dấp phong cách kiến trúc thuộc địa giản lược. Công trình đã nhiều lần được cải tạo để phù hợp với việc chuyển đổi công năng từ một bệnh viện đông y sang bệnh viện đa khoa nhưng vẫn giữ được nhiều nét đặc trưng của kiến trúc thời Pháp thuộc.

Giá trị hiện nay

Đây không chỉ là công trình y tế mang đặc trưng kiến trúc thuộc địa thời đầu thế kỷ 20 mà còn là dấu tích quan trọng cho lịch sử hệ thống y tế Hà Nội, đồng thời phản ánh vai trò của cộng đồng Hoa kiều trong sự hình thành, phát triển khu phố, góp phần vào bức tranh lịch sử đa văn hóa của Hà Nội thời cận đại.