Khu di tích trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội.

Tên thường gọi: Hoàng thành Thăng Long.

Thông tin khái quát

• Niên đại: Di tích có lịch sử trải dài suốt 13 thế kỷ, từ thời kỳ Bắc thuộc (thế kỷ VII) xuyên suốt các triều đại Lý, Trần, Lê, Mạc và Nguyễn (1010-1945).
• Đối tượng tín ngưỡng/tôn vinh: Là trung tâm quyền lực chính trị liên tục của Việt Nam trong hơn một nghìn năm; nơi tôn vinh các bậc Tiên đế và khí thiêng sông núi.
• Xếp hạng:
• Di tích Quốc gia đặc biệt (năm 2009).
• Di sản Văn hóa thế giới (được UNESCO công nhận ngày 01/8/2010).
• Địa chỉ: Số 19C Hoàng Diệu (Cổng chính tham quan), phường Ba Đình, Hà Nội. (Khu vực bảo tồn bao gồm cả số 18 Hoàng Diệu và khu Thành cổ).
• Diện tích: Tổng diện tích khu trung tâm là khoảng 20ha (bao gồm khu Thành cổ Hà Nội và khu khảo cổ học 18 Hoàng Diệu).
• Bố cục: Quần thể di tích được quy hoạch dựa trên trục trung tâm Bắc - Nam (Trục thần đạo) với các lớp kiến trúc và tầng văn hóa chồng xếp lên nhau qua nhiều thời kỳ.

"Thăng Long": Nghĩa là "Rồng bay lên". Tên gọi xuất hiện năm 1010 khi vua Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư về thành Đại La. Tương truyền vua thấy rồng vàng bay lên, điềm lành báo hiệu đất đế vương muôn đời nên đặt tên kinh đô là Thăng Long. "Hoàng thành": Là vòng thành ở giữa (trong cấu trúc 3 vòng thành: La Thành - Hoàng Thành - Tử Cấm Thành), nơi ở và làm việc của triều đình phong kiến.

Lịch sử hình thành và phát triển
Tiến trình lịch sử: Hoàng thành Thăng Long là quần thể di tích gắn liền với lịch sử kinh thành Thăng Long - Hà Nội. Những dấu vết kiến trúc và hàng triệu hiện vật quý giá đã tái hiện quá trình lịch sử trải dài từ thời kỳ Bắc thuộc (dưới ách đô hộ của nhà Tùy và nhà Đường, thế kỷ VII - IX) đến thời đại độc lập tự chủ của các triều đại Lý, Trần, Lê, Mạc và Nguyễn.

Đặc điểm quy hoạch: Trong lịch sử, Hoàng thành trải qua khá nhiều thay đổi, nhưng trung tâm của Hoàng thành (đặc biệt là Tử Cấm Thành - nơi vua ở) thì gần như không thay đổi về vị trí. Các di tích kiến trúc và di vật nằm chồng xếp lên nhau qua các thời kỳ, tạo thành một tổng thể liên hoàn, phản ánh rõ mối quan hệ về quy hoạch đô thị và sự tiếp nối giữa các triều đại.

Khảo cổ học: Tháng 12/2002, cuộc khai quật khảo cổ học lớn nhất Việt Nam và Đông Nam Á được tiến hành trên diện tích 19.000m² tại 18 Hoàng Diệu (trung tâm chính trị Ba Đình). Cuộc khai quật đã phát lộ kho tàng di sản vô giá nằm sâu trong lòng đất, là cơ sở quan trọng để UNESCO công nhận di sản.

Giá trị tín ngưỡng – tâm linh
Hoàng thành Thăng Long là "Hồn thiêng sông núi", huyệt đạo của quốc gia.

Nơi đây hội tụ khí thiêng của trời đất, nơi các triều đại hưng thịnh nhất của Việt Nam đã định đô và cai trị.

Điện Kính Thiên được coi là trung tâm của trời đất, nơi diễn ra các nghi thức tế lễ long trọng nhất của triều đình xưa. Ngày nay, đây là nơi tổ chức các lễ dâng hương tưởng nhớ các bậc tiên đế khai quốc.

Kiến trúc và không gian di tích
Quần thể bao gồm 2 khu vực chính:

Khu khảo cổ 18 Hoàng Diệu: Nơi lưu giữ các dấu tích nền móng cung điện, lầu gác, giếng nước cổ chồng xếp lên nhau qua các vương triều.

Khu Thành cổ Hà Nội: Gồm các di tích nổi trên mặt đất, phân bố theo trục Bắc - Nam:

Kỳ Đài (Cột cờ Hà Nội): (Đã mô tả ở hồ sơ trước).

Đoan Môn: Cửa chính phía Nam dẫn vào Cấm thành, xây dựng thời Lê, kiến trúc hình chữ U đồ sộ với 3 tầng lầu.

Điện Kính Thiên: Trung tâm của khu di tích. Hiện chỉ còn lại nền điện và thềm rồng đá (đôi rồng đá thời Lê Sơ thế kỷ XV - tuyệt tác điêu khắc).

Nhà D67 và Hầm D67: Tổng hành dinh của Quân đội Nhân dân Việt Nam trong kháng chiến chống Mỹ, nơi Đại tướng Võ Nguyên Giáp và Bộ Chính trị làm việc.

Hậu Lâu (Lầu Tĩnh Bắc): Tòa lầu phía sau hành cung, xưa là nơi ở của cung tần mỹ nữ.

Bắc Môn (Cửa Bắc): Cổng thành duy nhất còn lại của thành Hà Nội thời Nguyễn, nơi còn lưu dấu vết đạn pháo của quân Pháp.

Hiện vật và điểm nhấn nổi bật
Rồng đá điện Kính Thiên: Đôi rồng đá nguyên khối, kiệt tác điêu khắc đá thời Lê Sơ, biểu tượng cho quyền lực tuyệt đối của nhà vua.

Di vật khảo cổ: Hàng triệu hiện vật được tìm thấy bao gồm: gạch ngói có in chữ (như "Giang Tây Quân"), chân tảng đá, đồ gốm sứ cao cấp dùng trong hoàng cung, trang sức vàng bạc... minh chứng cho sự xa hoa và trình độ chế tác tinh xảo của người xưa.

Hệ thống hầm ngầm: Các căn hầm chỉ huy kiên cố thời đại Hồ Chí Minh (Hầm D67, hầm tác chiến) nằm ngay dưới lòng đất khu di tích phong kiến.

Giá trị hiện nay
Giá trị toàn cầu: Vào lúc 20h30 ngày 31/7/2010 (giờ Brazil), tức 6h30 ngày 01/8/2010 (giờ Việt Nam), UNESCO đã công nhận khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long – Hà Nội là Di sản Văn hóa thế giới.

Giá trị nổi bật toàn cầu của di tích được ghi nhận ở 3 tiêu chí: Chiều dài lịch sử văn hóa; Tính liên tục của tài sản; và Các lớp di tích chồng xếp phong phú.

Đây là niềm tự hào của Hà Nội và cả nước, là điểm đến không thể bỏ qua để tìm hiểu về lịch sử Việt Nam.

Thông tin liên hệ

• Người đại diện: Ông Nguyễn Thanh Quang (Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội).
• Điện thoại: 024.3734.5427.
• Website: http://www.hoangthanhthanglong.com/