Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch (gọi tắt: Khu di tích Phủ Chủ tịch).

Tên chữ/Nôm: (Không có, do là di tích lịch sử cách mạng hiện đại).

Thông tin khái quát

• Niên đại: Các công trình kiến trúc chính được xây dựng đầu thế kỷ XX (thời Pháp thuộc). Giai đoạn gắn liền với hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh từ 19/12/1954 đến 02/9/1969.
• Đối tượng tôn vinh: Chủ tịch Hồ Chí Minh và lịch sử hoạt động của Đảng, Nhà nước.
• Xếp hạng:
• Được Bộ Văn hóa Thông tin xếp hạng là Khu Di tích ngày 15/5/1975.
• Được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng là Di tích quốc gia đặc biệt (Đợt 1, năm 2009).
• Địa chỉ: Số 1 ngõ Bách Thảo, phường Ba Đình, Hà Nội (Cổng tham quan thường dẫn vào từ số 19 Ngọc Hà hoặc số 1 Hoàng Hoa Thám).
• Diện tích: Hơn 10 ha (bao gồm nhà cửa, vườn cây xanh, thảm cỏ, ao cá, đường đi...).
• Bố cục: Khu di tích được chia thành 3 khu vực chức năng (Khu A, Khu B và Khu C).

Tên gọi "Phủ Chủ tịch" xuất phát từ tòa nhà chính trong khuôn viên (xưa là Phủ Toàn quyền Đông Dương). Sau năm 1954, khi Bác Hồ về tiếp quản Thủ đô, nơi đây trở thành nơi làm việc của Chủ tịch nước và bộ máy Trung ương, nên được gọi là Phủ Chủ tịch.

Lịch sử hình thành và phát triển
Nguồn gốc đất đai: Khu đất này nguyên là phần đất phía Tây Bắc của Hoàng thành thuộc Kinh thành Thăng Long xưa.

Thời Pháp thuộc: Sau khi chiếm xong miền Bắc, thực dân Pháp chọn Hà Nội làm trung tâm đầu não cho toàn bộ Đông Dương. Tòa nhà Phủ Toàn quyền Đông Dương được xây dựng bề thế trên mảnh đất này.

Thời đại Hồ Chí Minh: Sau khi cuộc kháng chiến chống Pháp kết thúc, từ ngày 19/12/1954, nơi này được chọn là nơi làm việc của Đảng Cộng sản Việt Nam và Nhà nước. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sống và làm việc tại đây trong 15 năm cuối đời (1954 – 1969). Đây cũng là nơi Người trút hơi thở cuối cùng.

Giá trị tín ngưỡng – tâm linh
Tuy không phải là cơ sở tôn giáo, nhưng Khu di tích là "địa chỉ đỏ" thiêng liêng trong trái tim người Việt. Nơi đây là biểu tượng cho tấm gương đạo đức cách mạng, lối sống giản dị, thanh cao của Bác Hồ. Người dân đến đây với tấm lòng thành kính, tri ân và tưởng nhớ vị Cha già của dân tộc.

Kiến trúc và không gian di tích
Theo tính chất công trình và hoạt động, di tích chia làm 3 khu vực:

1. Khu A (Khu vực di tích Bác Hồ): Nơi Người sống và làm việc.

Di tích Nhà 54: Vốn là ngôi nhà của người thợ điện phục vụ phủ Toàn quyền xưa. Bác ở và làm việc tại đây từ cuối năm 1954 đến giữa tháng 5/1958.

Di tích Nhà sàn gỗ: Được thiết kế theo kiểu nhà sàn dân tộc Tày - Thái, giản dị và thoáng mát. Đây là nơi Bác ở và làm việc lâu nhất (từ giữa tháng 5/1958 đến năm 1969).

Di tích Nhà 67: Nằm phía sau nhà sàn, được xây dựng kiên cố (tường dày, trần bê tông cốt thép) để phòng tránh bom đạn trong thời gian đế quốc Mỹ bắn phá miền Bắc ác liệt (1967 – 1969). Đây là nơi Bác làm việc, chữa bệnh và qua đời.

Cảnh quan: Vườn cây xanh, Ao cá Bác Hồ, đường Xoài... tạo nên không gian xanh mát, thanh bình.

2. Khu B và Khu C:

Nhà khách Phủ Chủ tịch (Tòa nhà Phủ Chủ tịch): Là tòa nhà 4 tầng sơn vàng nổi bật, kiến trúc Phục hưng châu Âu trang nghiêm, hoành tráng. Trước đây là Phủ Toàn quyền, nay là nơi làm việc của Chủ tịch nước, nơi diễn ra các lễ đón tiếp nguyên thủ quốc gia và các sự kiện trọng đại.

Khu vực Văn phòng Chính phủ: Nơi làm việc của cơ quan hành chính nhà nước.

Hiện vật và điểm nhấn nổi bật
Hệ thống xe ô tô: Gồm các chiếc xe Bác đã sử dụng (xe Pobeda, xe Peugeot 404, xe ZIS...) được bảo quản cẩn thận.

Đồ dùng sinh hoạt: Hàng ngàn tài liệu, hiện vật gốc liên quan đến đời sống sinh hoạt của Bác (bộ quần áo nâu, đôi dép cao su, chiếc đài, máy đánh chữ, cây gậy...) thể hiện lối sống giản dị đến mức tối giản của một vị nguyên thủ quốc gia.

Ao cá Bác Hồ: Điểm nhấn sinh thái, nơi lưu giữ kỷ niệm về những giây phút thư giãn hiếm hoi của Người sau giờ làm việc.

Giá trị hiện nay
Khu Di tích Phủ Chủ tịch là di sản vô giá của dân tộc Việt Nam.

Về giáo dục: Là trường học thực tiễn sinh động nhất để giáo dục tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.

Về ngoại giao: Khu vực Nhà khách Phủ Chủ tịch vẫn là nơi diễn ra các nghi thức ngoại giao cấp cao nhất của Đảng và Nhà nước.

Thông tin liên hệ
Người đại diện: Đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Bộ VHTT&DL