Chùa Châu Long.

Tên chữ: Phúc Lâm tự.

Tên Nôm: Chùa Châu Long.

Thông tin khái quát

• Niên đại: Khởi dựng từ thời Trần (theo truyền thuyết), kiến trúc hiện tồn mang đậm dấu ấn nghệ thuật thời Nguyễn (thế kỷ XIX - XX).
• Đối tượng tín ngưỡng: Thờ Phật (theo phái Thiền Tào Động) và thờ Công chúa Khiết Cô (Linh Thông Công Chúa) - con gái vua Trần Nhân Tông.
• Xếp hạng: Di tích Lịch sử - Văn hóa và Nghệ thuật cấp Quốc gia (Quyết định xếp hạng năm 1994).
• Địa chỉ: Số 112 phố Trấn Vũ, phường Ba Đình, Hà Nội.
• Diện tích: Chùa tọa lạc trên một gò đất cao ven hồ Trúc Bạch (núi Châu Long xưa).
• Bố cục: Chùa có quy mô bề thế, cổng tam quan hướng ra hồ, kiến trúc chính sắp xếp hài hòa với các hạng mục: Tiền đường, Thiêu hương, Thượng điện, Nhà Tổ, Nhà Mẫu.

Theo văn bia khắc năm Thành Thái Tân Sửu (1901) hiện còn lưu tại chùa có câu: “Long Châu sơn cổ danh thắng dã, sơn thượng hữu tự, nhân danh yên…” (Nghĩa là: Núi Châu Long xưa là một danh thắng, trên núi có ngôi chùa, nhân đó chùa mang tên Châu Long). Tên chùa gắn liền với địa danh ngọn núi (gò đất) ven hồ Tây – hồ Trúc Bạch xưa kia.

Lịch sử hình thành và phát triển
Truyền thuyết thời Trần: Theo sách “Tây Hồ Chí”, chùa gắn bó với Công chúa Khiết Cô (con gái vua Trần Nhân Tông). Bà xuất gia tu hành tại đây từ nhỏ. Khi vua muốn gọi về gả chồng, bà không chịu và trốn đến châu An Sinh (Đông Triều), tiếp tục tu tại chùa Linh Ẩn. Sau khi bà mất, các môn đồ đã xây tháp mộ tại Châu Long Tự để tưởng nhớ, triều đình sắc phong bà là Linh Thông Công Chúa và tạc tượng thờ. (Ngôi tháp mộ xưa nằm trên phần đất vườn chùa - sau này trở thành chợ Châu Long, nay tháp và tượng cũ không còn).

Trùng tu thời Nguyễn: Chùa đã trải qua nhiều lần trùng tu lớn vào các năm: Mậu Thìn đời Gia Long (1808), Tân Sửu đời Thành Thái (1901) và Nhâm Thân đời Bảo Đại (1932). Do đó, kiến trúc ngày nay mang đậm phong cách nghệ thuật thời Nguyễn.

Ký ức chiến tranh: Chùa là "nhân chứng" của những trận chiến bảo vệ Thủ đô:

Năm 1967: Chứng kiến sự kiện phi công Mỹ John McCain nhảy dù xuống hồ Trúc Bạch khi máy bay bị bắn rơi.

Tháng 12/1972: Trong đợt tập kích B-52, bom Mỹ đánh trúng nhà máy điện Yên Phụ. Một đoạn ống khói lớn đã rơi xuống khu vực chợ Châu Long, chỉ cách cổng chùa vài chục bước chân, nhưng ngôi chùa vẫn trụ vững.

Giá trị tín ngưỡng – tâm linh
Chùa là chốn thiền môn thanh tịnh, nơi người dân Trúc Bạch và du khách thập phương đến lễ Phật cầu an. Đặc biệt, việc thờ phụng Linh Thông Công Chúa thể hiện đạo lý "uống nước nhớ nguồn", tôn vinh những nhân vật hoàng gia gắn bó với Phật pháp và vùng đất Thăng Long.

Kiến trúc và không gian di tích
Cổng chùa: Xây dựng uy nghi, nhìn về hướng Tây, hướng ra mặt nước hồ Trúc Bạch xanh mát.

Tòa Tiền tế: Được xây trên nền thềm cao, kết cấu gồm 3 gian 2 dĩ. Hai bên vách tường đầu hồi có gắn các bia hậu.

Tam Bảo: Tuy không quá lớn nhưng được bài trí trang nghiêm. Hai bên chính điện có tượng Hộ Pháp (Khuyến Thiện - Trừng Ác) uy nghi đứng canh lối vào Thiêu hương và Hậu cung.

Các hạng mục khác: Trong khuôn viên còn có Nhà thờ Tổ và Nhà thờ Mẫu, đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng phong phú của người dân.

Hiện vật và điểm nhấn nổi bật
Nghệ thuật điêu khắc gỗ: Toàn bộ hệ thống cửa võng và hương án trong chùa được chạm thủng tinh xảo với các đề tài: tứ linh (Long, Ly, Quy, Phượng), chim muông, hoa lá, mây lửa và hoa văn kỷ hà...

Hệ thống tượng pháp:

Tượng Thích Ca sơ sinh: Một tác phẩm sáng tạo nghệ thuật đẹp mắt với hình tượng Cửu Long (chín rồng) phun nước.

Tượng Đức Thế Tôn: Pho tượng có kích thước cao lớn hiếm thấy so với hệ thống tượng cùng loại ở các chùa Việt Nam.

Đa phần các tượng chư Phật, Bồ tát, Hộ pháp gần đây đã được tu bổ, tô son thếp vàng lộng lẫy.

Thư pháp và Bia đá: Chùa còn giữ được nhiều tác phẩm thư pháp trên các trụ biểu, mảng gỗ và đặc biệt là hệ thống bia đá cổ ghi lại lịch sử trùng tu di tích.

Giá trị hiện nay
Chùa Châu Long là một di sản kiến trúc nghệ thuật quý giá nằm trong quần thể thắng cảnh hồ Trúc Bạch - hồ Tây. Di tích không chỉ là nơi bảo lưu các giá trị văn hóa vật thể (kiến trúc, điêu khắc) mà còn là nơi ghi dấu những biến động lịch sử quan trọng của mảnh đất Ba Đình từ thời phong kiến đến thời đại Hồ Chí Minh.

Thông tin liên hệ

• Người đại diện: Thượng Tọa Thích Thanh Bách
• Liên hệ: 0913360365