Chùa Hòe Nhai (Hồng Phúc tự).
Tên chữ: Hồng Phúc tự
Tên Nôm: chùa Hòe Nhai
Thông tin khái quát

• Niên đại : triều Lý, trùng tu tôn tạo nhiều lần, gần nhất vào năm 2010
• Đối tượng tín ngưỡng : Phật giáo
• Xếp hạng : Di tích Lịch sử - Văn hóa cấp Quốc gia.
• Địa chỉ : 19 Hàng Than, Ba Đình, Hà Nội
• Diện tích: 3000 m2
• Bố cục: Tọa Đông- hướng Tây, nội Công- ngoại Quốc. 

Tên chữ của chùa là Hồng Phúc tự, có nghĩa là phúc lớn hội tụ, tên Nôm gọi là Hòe Nhai, vì con ngõ này xưa kia trồng nhiều cây hòe, nên có tên Hòe Nhai, chùa nằm trong ngõ ấy nên dân gian lấy tên ngõ làm tên Nôm cho chùa. 

Lịch sử hình thành và phát triển
Theo văn bia, chùa được khởi dựng từ triều Lý, trong thế kỷ XI, trên đường từ Hoàng thành Thăng Long ra bến Đông Bộ Đầu trên sông Hồng. Chính sử chép mỗi khi vua khởi giá đường thủy thường ghé chùa cầu Phật. Trải thời gian, tới triều Lê Trung Hưng chùa bị hoang phế. cuối thế kỷ XVII, một bà bảo mẫu của vua Lê Hy Tông quê ở phường này đứng ra xây dựng lại chùa, đồng thời mời Hòa thượng Thủy Nguyệt – vị tổ thứ nhất của phái Tào Động tại Việt Nam đến trụ trì. Từ thế kỷ XVII, chùa được coi là chốn Tổ đình của Thiền phái Tào Động tại miền Bắc Việt Nam. Chùa đã trải qua nhiều lần trùng tu lớn trong các năm 1699, 1703, 1812, 1894, 1920, 1946 và 2010. Phạm vi chùa ban đầu rộng lớn hơn nhiều so với qui mô hiện nay do lịch sử đô thị hóa và chiến tranh. 

Giá trị tín ngưỡng – tâm linh 
Chùa Hòe Nhai là trung tâm Phật giáo quan trọng, nơi xuất thân của hai vị Quốc sư, năm vị Tăng thống và các Pháp chủ Phật giáo Việt Nam, trong đó ghi dấu Đại lão Hòa thượng Thích Đức Nhuận – Đệ nhất Pháp chủ Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, tại nhà Tổ của chùa đã diễn ra cuộc họp của các tăng ni Phật tử thủ đô để cử đoàn đại biểu đến yết kiến Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Đây cũng là nơi thành lập Hội Phật giáo cứu quốc và là trụ sở sinh hoạt quan trọng của Phật giáo Hà Nội trong nhiều giai đoạn lịch sử.
Chùa thu hút đông đảo Phật tử và du khách trong các dịp lễ lớn như đầu xuân cầu bình an, lễ Phật Đản, rằm tháng 7 xá tội vong nhân, với các nghi lễ trang trọng, linh thiêng. 

Kiến trúc và không gian di tích
Kiến trúc chùa phản ánh dấu ấn thời Nguyễn với cổng Tam quan kiểu hoa biểu bốn trụ đặc trưng. Không gian chùa có sân rộng, kết hợp nhiều công trình tâm linh như nhà Tổ, chánh điện và các tháp tưởng niệm. 
Trong sân chùa có hai tháp 3 tầng tưởng niệm các nhà sư đã viên tịch. Ngoài ra, ở góc trái trước chùa là tháp Ấn Quang được xây dựng năm 1963 để tưởng niệm Hòa thượng Thích Quảng Đức tự thiêu ở Sài Gòn nhằm tố cáo tội ác của chế độ Mỹ–Ngụy đàn áp Phật giáo. 
Hiện vật và điểm nhấn nổi bật
Chùa Hòe Nhai nổi tiếng với nhiều tượng cổ, trong đó pho tượng “vua cõng Phật” được coi là độc nhất vô nhị về cả kiến trúc và ý nghĩa lịch sử. Theo truyền thuyết, pho tượng này bắt nguồn từ thời vua Lê Hy Tông (1663–1716) khi Thiền sư Chân Dung Tông Diễn dâng một sớ giải thích lợi ích của Phật giáo cho nhà vua, khiến vua cảm thức và thu hồi sắc lệnh cấm Phật giáo. Pho tượng mô tả một vị quốc vương trong tư thế phủ phục, để Phật ngồi trên lưng, biểu tượng cho sám hối và sự thống nhất giữa quyền lực và đạo pháp. 
Ngoài tượng đặc sắc này, chùa còn lưu giữ nhiều bia đá, hoành phi, câu đối và tượng thờ mang giá trị văn hóa – nghệ thuật cao. 

Giá trị hiện nay
Chùa Hòe Nhai không chỉ là di tích lịch sử–văn hóa cấp quốc gia mà còn là trung tâm sinh hoạt Phật giáo sôi nổi ở thủ đô Hà Nội, thu hút du khách trong và ngoài nước đến lễ bái, chiêm bái và tìm hiểu văn hóa Phật giáo Việt Nam. 
Chùa đã được Bộ Văn hoá và Thông tin xếp hạng di tích lịch sử, kiến trúc nghệ thuật năm 1989.

Thông tin liên hệ

• Người đại diện: Hòa thượng Thích Tâm Hoan
• Liên hệ: 0912498784