Đền Đức Vua (Bát Hải vọng từ)

Tên chữ: Bát Hải vọng từ

Tên Nôm: Đền Đức Vua

Thông tin khái quát

• Đối tượng tín ngưỡng: Vua Cha Bát Hải Động Đình
• Địa chỉ: đầu dốc Hàng Than - Phó Đức Chính, dưới chân đê, gần chùa Hòe Nhai, khu vực Đông Bộ Đầu xưa, Hà Nội

Lịch sử hình thành và phát triển

Đền Đức Vua là nơi thờ Vua Cha Bát Hải Động Đình, còn gọi là Động Đình Quân, vị vua của thủy cung, được tôn làm Đệ nhất Thoải Phủ trong tín ngưỡng Tứ phủ của người Việt.

Trong các thư tịch cổ như Toàn thư và Lĩnh Nam chích quái, Kinh Dương Vương là cháu Thần Nông, vua khai sáng nước Xích Quỷ, lấy con gái của Động Đình Quân tên là Thần Long, sinh ra Sùng Lãm, tức Lạc Long Quân. Động Đình Quân là Long Vương ở hồ Động Đình, là nhạc phụ của Kinh Dương Vương, ông ngoại của Lạc Long Quân. Trong thần tích Mẫu Thoải, ngài được gọi là vua của “bát hải”, tức vua của tám biển.

Sách Thăng Long cổ tích khảo tịnh hội đồ chép rằng tại vùng ven hồ Trúc Bạch, cách cửa Bắc kinh thành Thăng Long khoảng một dặm, xưa có miếu Lạc Long, được coi là nơi gắn với Thủy quốc, kinh đô của Lạc Long Quân. 

Ngoài ra, tập thơ Thăng Long thập nhị vịnh (khuyết danh, niên đại chưa rõ, khoảng giữa thế kỷ XIX) có một bài vịnh về hồ Trúc Bạch, trong đó phần tiểu dẫn cho biết:
“Tại bờ Đông hồ, có đền thờ vị thần đã hiển linh, trừ dẹp thủy tai sông Nhị. Do công thủy Trúc Bạch nên dân lập đền Trúc Bạch để ghi công ơn, từ đó thành tên thôn.”

Các tư liệu này cho thấy tại khu vực bờ Đông hồ Trúc Bạch, thuộc làng Trúc Bạch xưa, từng tồn tại một ngôi đền thờ thủy thần, được nhân dân ghi nhớ công lao trị thủy, trừ tai ương sông Nhị. Đền này trong dân gian còn được gọi là đền Đức vua Thủy Tề.

Ngôi miếu cổ thờ thủy thần ở ven hồ Trúc Bạch, trong quá trình mở đường thời Pháp thuộc, đã được dời về vị trí đầu dốc Hàng Than như hiện nay. Sau khi di chuyển, nơi đây vẫn tiếp tục duy trì việc thờ Vua Cha Bát Hải Động Đình, được nhân dân quen gọi là đền Đức Vua. Trên cổng đền hiện còn bốn chữ “Bát Hải vọng từ”, thể hiện đây là đền thờ vọng vị vua của tám biển.

Giá trị tín ngưỡng – tâm linh

Đền Đức Vua là một cơ sở tín ngưỡng tiêu biểu thờ Vua Cha Bát Hải Động Đình – vị thần chủ của Thoải phủ, gắn với truyền thuyết nguồn gốc của dân tộc Việt và tín ngưỡng thờ thủy thần ở khu vực Thăng Long cổ.

Việc đền được duy trì thờ tự liên tục sau khi di dời cho thấy vai trò bền vững của tín ngưỡng Vua Cha Bát Hải trong đời sống tâm linh cư dân vùng ven sông, ven hồ.

Kiến trúc và không gian di tích

Không gian thờ tự hiện nay của đền gồm:

• Ban Trần Triều đặt thẳng cổng
   
• Trung cung thờ Ngũ Vị Tôn Quan
   
• Trước hậu cung, một bên thờ Tam Tòa Thánh Mẫu và Sơn Trang
   
• Một bên thờ Tứ Vị Càn Bà

Vua Cha Bát Hải được thờ tại hậu cung, là đối tượng thờ chính của đền.

Hiện vật và điểm nhấn nổi bật

chưa rõ

Giá trị hiện nay

Đền Đức Vua là một điểm thờ tự quan trọng trong hệ thống tín ngưỡng Thoải phủ tại Hà Nội, phản ánh lớp văn hóa thờ thủy thần gắn với hồ Trúc Bạch – Đông Bộ Đầu và không gian Thăng Long xưa.

Thông tin liên hệ

• Người đại diện: Bà Hoa
• Liên hệ: 0364281972