Đình Hữu Tiệp.

Tên chữ: Hữu Tiệp Đình.

Tên Nôm: Đình Hữu Tiệp.

Thông tin khái quát

• Niên đại: Di tích có gốc tích lâu đời gắn với sự hình thành của trại Hữu Tiệp (Thập Tam Trại thời Lý). Kiến trúc hiện nay mang dấu ấn của các đợt trùng tu thế kỷ XIX, XX và đầu thế kỷ XXI.
• Đối tượng tín ngưỡng: Thờ Thành hoàng làng là Thượng đẳng phúc thần Huyền Thiên Hắc Đế.
• Xếp hạng: Di tích Lịch sử - Văn hóa cấp Thành phố (Quyết định xếp hạng năm 2007).
• Địa chỉ: Số 35 ngõ 55 đường Hoàng Hoa Thám, phường Ba Đình, Hà Nội.
• Diện tích: Khuôn viên đình nằm liền kề với Hồ Hữu Tiệp (nơi có xác máy bay B-52).
• Bố cục: Mặt bằng tổng thể bao gồm Nghi môn, sân đình và kiến trúc chính hình "chữ Đinh".

Đình lấy tên theo tên làng Hữu Tiệp. Làng Hữu Tiệp xưa là một trại thuộc tổng Nội, huyện Vĩnh Thuận, phủ Hoài Đức (đầu thế kỷ XIX). Đến đầu thế kỷ XX là một xã thuộc phủ Hoài Đức. Người Hà Nội xưa thường gọi chung hai làng Hữu Tiệp và Ngọc Hà bằng cái tên dân dã là "Trại hàng hoa", bởi nơi đây chỉ có đất trồng hoa, cây cảnh phục vụ kinh thành chứ không có ruộng cấy lúa.

Lịch sử hình thành và phát triển
Lịch sử làng xã: Làng Hữu Tiệp nằm ở phía Tây kinh thành Thăng Long xưa (khu vực Thập Tam Trại). Làng có 3 xóm: xóm Bảo Vân (sát đường Hoàng Hoa Thám), xóm Đình và xóm Thượng.

Thần tích (Nguồn gốc vị thần): Tương truyền, Huyền Thiên Hắc Đế vốn là con trai thứ ba của Ngọc Hoàng, bị đày xuống hạ giới, đầu thai làm con của một cặp vợ chồng giàu có, tu nhân tích đức nhưng hiếm muộn ở làng Hữu Tiệp. Khi sinh ra, cậu bé có làn da ngăm đen nên được đặt tên là Hắc Công. Cậu bé thông minh, ham săn bắn và thường lên núi Sưa chơi. Năm 8 tuổi, cậu trèo cây, chẳng may trượt ngã và mất sớm (hóa thần). Dân làng thương xót lập miếu thờ trên núi Sưa, ngôi miếu nổi tiếng linh thiêng "cầu gì được nấy".

Hiển linh giúp nước: Khi giặc Chiêm Thành quấy nhiễu biên cương, vua Lý Thánh Tông đánh mãi không thắng. Một đêm, vua mộng thấy vị thần da đen bay từ hướng Bắc tới xin phò vua cứu nước. Vào trận, vị thần hóa thành đám mây đen, làm nổi cơn giông bão, che mắt quân thù và đánh chìm thuyền giặc, giúp vua đại thắng. Trở về, vua phong cho thần là Huyền Thiên Hắc Đế Thượng đẳng phúc thần, cho xây lại miếu trên núi Sưa và cho phép các làng trong vùng (trong đó có Hữu Tiệp) phụng thờ.

Giá trị tín ngưỡng – tâm linh
Kết chạ: Đình Hữu Tiệp có mối quan hệ "kết chạ" (kết nghĩa) mật thiết với các làng lân cận là Ngọc Hà và Xuân Biểu, vì cùng thờ chung một Thành hoàng là Huyền Thiên Hắc Đế.

Lễ hội: Hàng năm, đình tổ chức 2 kỳ lễ hội chính:

Ngày 19 tháng Giêng: Kỷ niệm ngày sinh của Đức thánh (Hội chung của cụm 3 làng, thường tổ chức rước lên Đền Núi Sưa).

Ngày 21 tháng 11: Kỷ niệm ngày hóa của Đức thánh.

Kiến trúc và không gian di tích
Vị trí: Đình nằm đối diện với hồ Hữu Tiệp.

Kiến trúc:

• Nghi môn: Gồm 4 trụ biểu xây gạch, đỉnh trụ đắp hình tứ phượng và nghê chầu.
• Đại đình: Là nếp nhà 5 gian xây kiểu tường hồi bít đốc, mái lợp ngói ta. Bộ khung đỡ mái kết cấu chắc chắn, được trang trí các hoa văn truyền thống như vân xoắn, lá đề.
• Hậu cung: Nối liền với gian giữa đại đình, là nơi đặt ngai thờ và bài vị của Thành hoàng.

Hiện vật và điểm nhấn nổi bật
Cổ vật: Đình còn lưu giữ được một số sắc phong của các triều đại phong kiến ban tặng cho thần, cùng các hoành phi, câu đối ca ngợi công đức của Huyền Thiên Hắc Đế.

Không gian lịch sử: Điểm nhấn đặc biệt nhất của không gian quanh đình chính là hồ Hữu Tiệp nằm ngay trước mặt đình - nơi duy nhất giữa lòng Hà Nội còn lưu giữ xác máy bay B-52 của Mỹ bị bắn rơi trong chiến dịch "Điện Biên Phủ trên không" năm 1972. Sự kết hợp giữa ngôi đình cổ kính và chứng tích chiến tranh tạo nên giá trị độc đáo hiếm có.

Giá trị hiện nay
Đình Hữu Tiệp là trung tâm sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng của cộng đồng cư dân làng hoa truyền thống. Cùng với hồ B-52 và làng nghề hoa - cây cảnh, đình Hữu Tiệp tạo thành một cụm tham quan du lịch hấp dẫn, giáo dục lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc.

Thông tin liên hệ

• Người đại diện: Ông Lê Bá Khôi.
• Liên hệ: 0986.092.258.