Đình Ngọc Hà.

Tên chữ: Ngọc Hà Đình.

Tên Nôm: Đình Ngọc Hà.

Thông tin khái quát

• Niên đại: Đình có khởi nguồn tạo dựng từ khá sớm (khoảng cuối thời Lê Trung Hưng). Kiến trúc hiện nay mang dấu ấn của lần trùng tu năm 1898 (thời vua Đồng Khánh) và đợt tái thiết năm 1952.
• Đối tượng tín ngưỡng: Thờ Đức thánh Huyền Thiên Hắc Đế.
• Xếp hạng: Di tích Lịch sử - Văn hóa cấp Quốc gia (theo Quyết định của Bộ Văn hóa và Thông tin ngày 15/02/1992).
• Địa chỉ: Ngõ 158 phố Ngọc Hà, phường Ba Đình, Hà Nội.
• Diện tích: Đình nằm trên khuôn viên rộng thoáng, vốn là một gò đất (cù lao) nổi lên giữa hồ nước cũ.
• Bố cục: Mặt bằng kiến trúc truyền thống bao gồm: Nghi môn, sân đình, Tả hữu mạc (Dải vũ), Đại đình (Tiền tế), Phương đình và Hậu cung.

Đình lấy tên theo địa danh làng Ngọc Hà. "Ngọc Hà" (dòng sông ngọc) là tên một trong "Thập tam trại" (13 trại) nổi tiếng thời Lý. Vùng đất này bao gồm phần đất của ba làng cổ xưa kia là: Ngọc Hà, Hữu Tiệp và Đại Yên. Nơi đây lừng danh đất Kinh kỳ với nghề trồng hoa và làm thuốc nam truyền thống.

Lịch sử hình thành và phát triển
Lịch sử xây dựng: Chưa có tài liệu xác định chính xác năm khởi dựng đầu tiên, nhưng căn cứ vào phong cách kiến trúc và dòng lạc khoản trên câu đối tại nhà Tiền tế, đình được trùng tu lớn vào ngày 16/10/1898 (dưới triều vua Đồng Khánh). Trong giai đoạn Toàn quốc kháng chiến (cuối 1946 - đầu 1947), đình bị hủy hoại nặng nề do chiến tranh. Đến năm 1952, dân làng đã chung sức xây dựng lại ngôi đình trên nền cũ để phụng thờ thánh thần.

Bối cảnh lịch sử: Ngọc Hà là vùng đất cổ gắn liền với sự hình thành của khu vực "Thập tam trại" phía Tây kinh thành Thăng Long, nơi cung cấp lương thực, thực phẩm và hoa tươi cho chốn cung đình.

Giá trị tín ngưỡng – tâm linh
Thần tích: Đình thờ Đức thánh Huyền Thiên Hắc Đế. Tương truyền, ngài là vị thiên thần đã có công phò trợ vua nhà Lý đánh thắng giặc ngoại xâm, bảo vệ bờ cõi và che chở cho dân chúng mưa thuận gió hòa.

Lễ hội: Hội làng được tổ chức vào ngày 19 tháng Giêng hàng năm. Đây là lễ hội chung của hai làng Ngọc Hà và Hữu Tiệp (do có mối quan hệ kết chạ lâu đời). Điểm đặc sắc của lễ hội là nghi thức rước bài vị của thần từ đình lên núi Sưa (gần khu vực Vườn Bách Thảo ngày nay) để tế lễ chung, thể hiện tình đoàn kết cộng đồng sâu sắc.

Kiến trúc và không gian di tích

• Cảnh quan: Ngôi đình vốn nằm trên một cù lao giữa hồ nước, tạo nên thế "thủy tụ" tụ linh khí. Hiện nay phía trước đình vẫn còn hồ nước và ao vuông nhỏ.
• Nghi môn: Quay về hướng Nam, gồm 4 trụ biểu uy nghi và 2 cổng phụ xây kiểu 2 tầng 8 mái giả.
• Sân đình: Rợp bóng hai cây cổ thụ, chính giữa sân có bức bình phong đắp nổi, hai bên có đôi voi đá chầu vào. Hai bên sân là hai dãy nhà Giải vũ (Tả hữu mạc) 3 gian đối diện nhau.
• Tòa Tiền tế (Đại đình): Gồm 3 gian 2 chái, xây trên nền cao có bậc thềm dẫn lên. Kết cấu bộ khung gỗ làm theo kiểu "trùng thiềm điệp ốc" và "thượng rường, hạ kẻ", tạo sự thông thoáng và vững chãi.
• Phương đình: Nằm ngay sau Tiền tế, là điểm nhấn kiến trúc độc đáo với mái chồng diêm 3 tầng, trên đỉnh đắp hình bầu rượu (tượng trưng cho bầu thái cực). Bốn góc phương đình có 4 cột đỡ trang trí hình rồng cuốn.
• Hậu cung: Gồm 3 gian thâm nghiêm, là nơi đặt ngai thờ và bài vị của Thánh.

Hiện vật và điểm nhấn nổi bật

• Cổ vật gỗ: Bên trong Phương đình đặt cỗ kiệu bát cống chạm khắc hình rồng tinh xảo, mang đậm phong cách nghệ thuật chuyển tiếp cuối Lê - đầu Nguyễn.
• Đồ tế khí: Tại Hậu cung và Tiền tế còn lưu giữ nhiều hoành phi, câu đối, hương án được sơn son thếp vàng rực rỡ. Đặc biệt là ngai thờ và bài vị là những cổ vật quý báu được tạo tác từ thế kỷ XIX.

Giá trị hiện nay
Đình Ngọc Hà là một trong những dấu tích vật chất quan trọng khẳng định lịch sử lâu đời của vùng đất "Thập tam trại" Thăng Long. Di tích không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng mà còn là không gian văn hóa lưu giữ ký ức về làng hoa Ngọc Hà nức tiếng một thời giữa lòng thủ đô hiện đại.

Thông tin liên hệ

• Người đại diện: Ông Nguyễn Thế Hảo.
• Liên hệ: 0913.541.403.