Nam Đồng thư xã.

Thông tin khái quát

• Niên đại: Khoảng năm 1924 - 1925.

• Đối tượng tôn vinh: Các trí thức yêu nước và thành viên Việt Nam Quốc dân Đảng (Phạm Tuấn Lâm, Phạm Tuấn Tài, Nguyễn Thái Học, Phó Đức Chính...).

• Địa chỉ: Số 129 phố Trúc Bạch, phường Ba Đình, thành phố Hà Nội (địa chỉ cũ thời Pháp là số 6, đường Voie 96).

• Diện tích: (Không đề cập trong văn bản).

• Bố cục: Tòa nhà trụ sở nằm ở đoạn cuối phố Trúc Bạch.

Giải thích tên: "Nam Đồng thư xã" là tên của một cơ quan xuất bản/tổ chức do nhóm trí thức yêu nước thành lập. Đây được coi là "cái nôi văn hóa" giúp hình thành ý tưởng thành lập chính đảng chống Pháp.

Lịch sử hình thành và phát triển

• Giai đoạn 1924 - 1925: Được sáng lập bởi hai anh em nhà giáo Phạm Tuấn Lâm và Phạm Tuấn Tài. Tổ chức hoạt động dưới hình thức cơ quan xuất bản sách báo tiến bộ, quy tụ nhiều trí thức yêu nước như Nguyễn Thái Học, Phó Đức Chính.

• Giai đoạn 1927: Sau hai năm vận động, vào đêm 24 rạng sáng 25/12/1927, hội nghị thành lập Việt Nam Quốc dân Đảng đã diễn ra ngay tại trụ sở này.

• Giai đoạn 1930: Sau thất bại của khởi nghĩa Yên Bái (tháng 2/1930), Đảng tan rã. Các lãnh tụ như Nguyễn Thái Học, Phó Đức Chính bị xử tử; Phạm Tuấn Tài bị đày đi Côn Đảo.

Giá trị tín ngưỡng – tâm linh Di tích được coi là "chứng nhân lịch sử", lưu giữ tinh thần yêu nước của các trí thức Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Kiến trúc và không gian di tích

• Vị trí: Nằm trên phố Trúc Bạch (phía Đông hồ Trúc Bạch). Đoạn phố này thời Pháp thuộc là đường Voie 96.

• Hiện trạng: Tòa nhà từng là trụ sở hiện nay vẫn giữ nguyên kiến trúc ban đầu.

Hiện vật và điểm nhấn nổi bật

Di tích gắn liền với các ấn phẩm sách báo tuyên truyền lòng yêu nước do nhóm tự biên soạn hoặc dịch thuật. Các đầu sách tiêu biểu được nhắc đến:

• Trưng Vương

• Dân tộc chủ nghĩa

• Gương thành bại

Giá trị hiện nay

Tòa nhà tồn tại như một minh chứng lịch sử sống động cho phong trào cách mạng của tầng lớp tiểu tư sản và trí thức yêu nước Hà Nội đầu thế kỷ XX.