Nhà số 80 Phan Đình Phùng

Thông tin khái quát

• Loại hình: Di tích cách mạng-kháng chiến, là cơ sở liên lạc của tổng bí thư Nguyễn Văn Cừ với xứ ủy Bắc Kỳ giai đoạn 1936-1939
• Xếp hạng: Chưa xếp hạng
• Địa chỉ: Số 80 Phan Đình Phùng, phường Ba Đình, Hà Nội

Là di tích cách mạng - kháng chiến, nơi đồng chí Nguyễn Văn Cừ triệu tập Hội nghị xứ uỷ Bắc Kỳ (1936-1939).

Lịch sử hình thành và phát triển

Từ cuối năm 1929, đồng chí Nguyễn Văn Cừ tham gia lãnh đạo phong trào công nhân ở Mạo Khê và trở thành bí thư đặc khu uỷ Hòn Gai-Uông Bí. Đầu năm 1932, ông bị bắt và bị đày ra Côn Đảo. Cuối năm 1936, sau khi ra tù, ông được bầu vào xứ uỷ Bắc Kỳ. Vào tháng 8 năm 1936, các đồng chí Nguyễn Văn Cừ, Nguyễn Văn Minh cùng một số đồng chí khác đã họp tại Gia Lâm, thành lập cơ quan lãnh đạo xứ uỷ Bắc Kỳ và thành uỷ Hà Nội, lấy tên là “Uỷ ban sáng kiến”. Tháng 8 năm 1937, đồng chí Nguyễn Văn Cừ tham dự hội nghị trung ương họp ở Bà Điểm và được bầu là tổng bí thư.

Ngôi nhà số 80 phố Phan Đình Phùng vốn nằm bên trong khuôn viên tư gia của nhà tư bản Pháp De Montpezat. Ông này sang Việt Nam lập nghiệp có một trại ngựa đua ở phố Thụy Khuê, đồn điền ở Tuyên Quang, Thái Nguyên, bên cạnh kinh doanh, de Montpezat còn làm chính trị, ông là chủ của tờ báo Ý chí Đông Dương (La valonté Indochinoise). Từ năm 1936 đến năm 1939, tại gian buồng xép chân cầu thang, đồng chí Nguyễn Văn Cừ, tổng bí thư Đảng Cộng sản Đông Dương đã ở, làm việc và triệu tập hội nghị xứ uỷ Bắc Kỳ nhân lúc chủ nhà đi nghỉ mát. Đồng chí Nguyễn Văn Tâm, làm người hầu trong nhà này, đã bố trí cho đồng chí Nguyễn Văn Cừ đến ở.

Nhà số 80 phố Phan Đình Phùng hiện nay là một phần của trụ sở cơ quan Uỷ ban trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Năm 2005, nơi đây đã được gắn biển di tích cách mạng-kháng chiến thời kỳ 1936-1939.

Kiến trúc và không gian di tích

Nhà số 80 phố Phan Đình Phùng vốn là biệt thự của nhà tư sản Pháp nên mang phong cách kiến trúc Đông Dương rõ rệt với sự pha trộn hài hòa giữa kiến trúc phương Tây và những biến hóa cho phù hợp với khí hậu nhiệt đới ở Hà Nội. Nằm trên trục phố vốn gần dinh Toàn quyền xưa, nên các khu biệt thự ở đây đều có diện tích rộng, nhà được xây lùi sâu vào mặt đường, phía trước có sân và hàng rào thấp. 

Giá trị di tích

Với những giá trị lịch sử gắn liền với phong trào cách mạng những năm 1936-1939 và vai trò lãnh đạo quan trọng của tổng bí thư Nguyễn Văn Cừ trong thời kỳ đầu của Đảng Cộng sản Đông Dương, làm tiền đề cho thành công của Cách mạng tháng Tám sau này, nhà số 80 phố Phan Đình Phùng là biểu tượng cho tinh thần kiên cường, khôn khéo và lòng yêu nước của các chiến sĩ cách mạng trong cuộc đấu tranh giành độc lập cho dân tộc. Tọa lạc trên phố Phan Đình Phùng thơ mộng, bốn mùa rợp bóng cây, xung quanh là nhiều biệt thự Pháp cổ có giá trị, đây cũng là địa điểm yêu thích của giới trẻ và những người yêu nhiếp ảnh. Việc bảo tồn và tôn vinh địa chỉ này vừa góp phần giữ gìn ký ức lịch sử, giáo dục lòng yêu nước đồng thời tạo thêm điểm nhấn cho “con phố check-in” được yêu thích nhất thủ đô.